سترونی خیال یا گریز از نوشتن تاریخ جبران؛ گفت‌وگویی پیرامون تاریخ انتقادی و پروژه نامیدن تعلیق

هادی آقاجانزاده، پژوهشگر مطالعات فرهنگی که در این گفت‌وگو حضور دارد، معتقد است آرای فوکو در دوره‌ای پای به ایران گذاشت که غلبه با مطالعات متن‌محوری بود که عمدتاً به مسئلهٔ بازنمایی توجه نشان می‌دادند. به همین دلیل آن‌ها بر فوکویی تأکید داشتند که فوکوی دیرینه‌شناس بود. نویسندگان «نامیدن تعلیق» در این فضا نفس کشیده‌اند، با چنین خوانش‌هایی از فوکو درافتاده‌اند و به جنگ نظام دانشی رفته‌اند که امکان کنشگری‌های خلاقانه را منتفی کرده است. بااین‌حال، یکی از نقدهایی که به ایشان وارد است اشاره نکردن به خطری است که در کمین پ‍پژوهشگران علاقه‌مند به این پروژه نشسته: یکی گرفتن استعاره‌های فوکو با تفسیرهای او. هم‌ارز دانستن این دو عرصه را بر تاریخ‌نگاری انتقادی تنگ خواهد کرد و آن را به سمت تطبیق مصالح کار (داده‌ها و …) با نظریه‌ها و روش‌های تحقیقاتی از پیش‌تعیین‌شده سوق خواهد داد.

... »

مانیفست مشکلات فرمی و محتوایی در سینمای انقلابی

سینمای انقلابی باید به دنبال زیبایی باشد نه به عنوان هدف، بلکه به عنوان وسیله‌.

این گزاره حاکی از ارتباط متقابلِ دیالکتیکی بین زیبایی و اهداف سینماست که برای تولید اثری مؤثر باید به‌طور صحیح هماهنگ و تنظیم شوند. اگر این رابطه متقابل از میان برود، ما در نهایت به رساله‌ای دست خواهیم یافت که ممکن است در ادعایش کامل باشد، اما نموداری‌ست که در شکل و فرم خود، خام و ناپخته است. فقدان یک شکل خلاقانه منسجم کارآیی آن را کاهش می‌دهد، پویایی ایدئولوژیک محتوا را از بین می‌برد و صرفاً آنچه روی سطح است (امور سطحی و پیش پا افتاده) را برای ما مشخص می‌کند، بدون اینکه چیزی از ذات، بشریت و عشق به ما بدهد: مقولاتی که فقط می‌توانند از وسیله‌ای حساس و پذیرا نشأت گیرند که قادر به پرده برداشتن از حقیقت باشد.

... »
The Prehistory of the Modern Imagination Reflections on ’The Indian Style’ in Persian Poetry Mohsen Maleki

پیش‌تاریخ تخیل مدرن

درسبک هندی با بوطیقای غیاب روبرو می‌شویم: هر نوع حضور متعالی، هر نوع معنای متعالی عرفانی ازدست‌رفته است؛ شعر هندی عرصۀ انتشار دائمی غیاب است، غیابی که انگار مانند حلقه‌های گرداب بی‌محابا می‌گردد و ما را از تصویری به تصویری دیگر، از معمایی به معمایی دیگر، از سطری به سطری دیگر و از دالی به دال دیگر پرتاب می‌کند، بی‌آنکه بتوان رد حضوری عرفانی را در آن جست تا بتوان در آن پناه گرفت، بی‌آنکه بتوان در این انتشار دائمی معنا جای پای سفتی در تمامیت شعر یافت. شاید بتوان گفت این ماشین مکانیکی تولید غیاب بر مدرن بودن سبک هندی صحه می‌گذارد.

... »

سکوت برانگیزنده؛ بازآفرینی «زنانگی ابدی» در تونکا نوشته روبرت موزیل

همچون صحنه گرتشنِ فاوستِ گوته، «تونکا»ی روبرت موزیل هم داستان مردی است که ازنظر اجتماعی، اقتصادی، فکری و جنسی بر معشوق خود سلطه دارد. بااین‌حال، در داستان موزیل، رمز و راز حل‌نشده بارداری تونکا، به شکلی سمبلیک، تمامی طرق پیشین نظارت مرد بر زن را ناکام می‌گذارد. پس مرد بی‌نام داستان، حالا در نقش راوی این اثر سعی دارد تا با استفاده از تعبیرهای کلیشه‌ای و آشنایی که مردان سنتاً «زنانگی ابدی/جاویدان/سرمدی» را تعریف می‌کنند، مجدداً قدرت خود را بر تونکا اعمال کند: او یا باکره معصوم است، یا فاحشه مطرود یا تجسم طبیعت. به‌بیان‌دیگر، ایدئولوژی‌ای که به‌طور سمبلیک در پی‌رنگ داستان شکست می‌خورد، درکنش روایت کردن بازآفرینی می‌شود و به مرد اجازه می‌دهد تا برای داستانی که منجر به مرگ تونکا و فرزندش می‌شود، جشن پایان بگیرد.

... »

ساعدی الهامبخش بود

یوسف انصاری: گفت‌وگویی که می‌خوانید اواخر دهه هشتاد در منزل آقای بهروز دولت‌آبادی ضبط شده است. این گفت‌وگو با چند گفت‌وگوی دیگر قرار بود در کتاب: گوهرمراد، مطالعه‌ای در آثار و شخصیت غلامحسین ساعدی، منتشر شود که سانسور این اجازه را نداد. بهروز دولت‌آبادی از دوستان نزدیک ساعدی، بهرنگی و دهقانی بود. گفت‌وگوی زیر به بهانه ساعدی است ولی بیش از آن تصویری از نسل نویسندگان دهه چهل تبریز و ایران ارائه می‌دهد که آرمان‌های بزرگی در سر داشتند. بعد از سال‌ها تصمیم گرفتم دستی به سروروی این گفت‌وگو بکشم و منتشرش کنم. در گفت‌وگوهایی که برای کتاب گوهرمراد ضبط می‌کردم کمتر خودم حرف زده‌ام و اجازه داده‌ام گفت‌وگوشونده هر چه در حافظه دارد بیان کند. امیدوارم خواننده امروز با خواندن این مصاحبه تصویر تازه‌تری از جریان نویسندگی و روشنفکری این مملکت به دست بیاورد. مخصوصاً این روزها که دیگر کمتر نویسندگانی از جنس ساعدی و صمد بهرنگی می‌توان یافت و با این‌که فاصله زندگی و مرگ آن‌ها کمتر از نیم قرن با ماست اما آثارشان هنوز هم با ما معاصر است.

... »

هاله روشنگری حرمت‌شکن

بی‌شک مهم‌ترین مقاله‌ای که به این پرسش پرداخته را والتر بنیامین نوشته است که نام «اثر هنری در عصر بازتولیدپزیری مکانیکی» را یدک می‌کشد. بنیامین در مقاله‌اش از اصطلاح «هاله» برای نشان کردن محدودیت‌های بازتولیدپذیری استفاده می‌کند. در نظر بنیامین، هاله، حدِ بازتولید است، چنان‌که هاله تنها چیزی است که بازتولیدپذیر نیست.
بوریس افیموویچ گرویس (م. ۱۹ مارس ۱۹۴۷) منتقد هنری، نظریه‌پرداز رسانه و فیلسوف است. او هم‌اکنون به‌عنوان استاد ممتاز بین‌المللی در حیطه مطالعات روسی و اسلاوی در دانشگاه نیویورک کار می‌کند و همچنین محقق ارشد تحقیقات در دانشکده هنر و طراحی دانشگاه کارلسروهه آلمان است.

... »
سینماگران موج نوی ژاپن

سینماگران موج نوی ژاپن

پایه‌های اولین اقتباس‌های ادبی در سینمای ژاپن، از همان سال‌های آغازین سینمای صامت توسط فیلمنامه‌نویسان و کارگردانان ژاپنی بنیانگذاری شد و در ادوار مختلف در دسته‌بندی‌هایی خاص که مختص سینمای ژاپن بود بسیار مورد توجه قرار گرفت.
سینما در ژاپن از سال ۱۸۹۶ شروع به کار کرد و به سرعت مورد توجه امپراتور و سپس توده مرده قرار گرفت. فرم روایت در سینمای ژاپن را می‌توان در هفت شاخه مختلف طبقه‌بندی کرد که تا امروز هم در جریان فیلم‌سازی و اقتباس ادبی مورداستفاده قرار می‌گیرد.
جیدای-جکی (تاریخی)، جندای-جکی (زندگی معاصر)، شمین-جکی (درام طبقه متوسط و پایین)، یاکوزا-ایگا (گانگستری مدرن)، نانسنسو-مونو (فیلم‌های چرند)، سایشون-ایگا (فیلم‌های نوجوانانه)، پینکو-ایگا (صورتی، اروتیک).

... »
پیشگفتار جیمز وود به مناسبت دهمین سال انتشار داستان چگونه کار می کند

پیشگفتار جدید جیمز وود بر «داستان چگونه کار می کند»

ترجمه فارسی کتاب معروف «داستان چگونه کار می‌کند»(۲۰۰۸) نوشته جیمز وود، اردیبهشت ۱۳۹۹ از جانب انتشارات مانیاهنر منتشر شد. جیمز وود، منتقد برجسته انگلیسی- آمریکایی برای دهمین سال انتشار این کتاب، در سال ۲۰۱۸، پیشگفتار تازه‌ای بر آن نوشت که در اینجا می‌خوانیم.
مقصود جیمز وود آموزش تکنیک‌های داستان‌نویسی یا معرفی رویکردهای نقد ادبی نیست. مخاطب کتاب «داستان چگونه کار می‌کند» خوانندگان، منتقدان، نویسندگان، نظریه‌پردازان و در حقیقت همه‌کسانی هستند که اعتقاددارند ادبیات، شیوه‌ای هوشمندانه، لذت‌بخش، پیشرو و رهایی‌بخش برای شناخت انسان و تأمل در زندگی انسانی است.

... »

هویت ناتمام

کتاب هویت ناتمام که در اینجا پنج فصل از آن را انتخاب کرده ایم، در اصل
گفتگویی میان آدونیس و شانتال شواف متفکر و فعال فمینیست فرانسوی است.
شواف از اندیشمندان سرشناس فرانسوی در این گفتگو که به صورت یک کتاب در
سال ۲۰۰۴ منتشرشده است. پرسش های چالشی عمدهایی را پیش روی آدونیس
می گذارد. کتاب به صورت فصل های موضوعی تقسیم بندی شده است. هر یک از
فصل ها به یک موضوع می پردازد؛ اما به دلیل گفتگویی بودن، باوجود حذف
پرسش های شانتال شواف، ساختار محاوره ای ای متن کتاب باقی مانده و سعی ما در
ترجمه هم حفظ این ساختار محاوره ای ای است.

... »

ژاک دریدا: در یادمان موریس بلانشو؛ شاهد ازلی

ترجمه پگاه احمدی؛ آنچه برای ما باقی می‌ماند، گوش سپردن و اندیشیدن به چیزی است که ادامه می‌یابد و پایان نمی‌پذیرد. نام ِ شما را با بانگی تحقق بخشیدن، زیرا من جسارت نمی‌کنم که بگویم «نام ِ تو». به آنچه موریس بلانشو، خود، به‌عنوان استثنایی متقن و امتیازی عظیم به آن اندیشیده و تشریحش کرده است می‌اندیشم که گفت: «دوستی، «تو» ی برادرانه‌ای اعطا می‌کند.» آنچه آن را شادمانی ِ یگانه دوستی ِ همیشگی پایدارش با امانوئل لویناس می‌دانست.

... »