غروب بر فراز ساسکس: تأملات درون اتومبیل
«غروب بر فراز ساسکس: تأملات در اتومبیل» جستار کوتاهی است از ویرجینیا وولف که در آن مرز میان روایت داستانی و مقاله توصیفی محو شده…
شخصیت ویرانگر
شخصیت ویرانگر هماره سرخوشانه مشغول کار است. طبیعت است ک شتاب حرکت او را، لااقل غیرمستقیم، تعیین میکند، زیرا او باید جلوی طبیعت را بگیرد.…
سترونی خیال یا گریز از نوشتن تاریخ جبران
هادی آقاجانزاده، پژوهشگر مطالعات فرهنگی که در این گفتوگو حضور دارد، معتقد است آرای فوکو در دورهای پای به ایران گذاشت که غلبه با مطالعات…
مانیفست مشکلات فرمی و محتوایی در سینمای انقلابی
سینمای انقلابی باید به دنبال زیبایی باشد نه به عنوان هدف، بلکه به عنوان وسیله. این گزاره حاکی از ارتباط متقابلِ دیالکتیکی بین زیبایی و…
پیشتاریخ تخیل مدرن
درسبک هندی با بوطیقای غیاب روبرو میشویم: هر نوع حضور متعالی، هر نوع معنای متعالی عرفانی ازدسترفته است؛ شعر هندی عرصۀ انتشار دائمی غیاب است،…
سکوت برانگیزنده؛ بازآفرینی «زنانگی ابدی»
همچون صحنه گرتشنِ فاوستِ گوته، «تونکا»ی روبرت موزیل هم داستان مردی است که ازنظر اجتماعی، اقتصادی، فکری و جنسی بر معشوق خود سلطه دارد. بااینحال،…
ساعدی الهامبخش بود
یوسف انصاری: گفتوگویی که میخوانید اواخر دهه هشتاد در منزل آقای بهروز دولتآبادی ضبط شده است. این گفتوگو با چند گفتوگوی دیگر قرار بود در…
ما یتیمان یا لالاییهایی برای کمونیسم
حرامزادگان و یتیمان و کودکان سرراهی، این مخلوقان غریب که گاه فرزندان طبیعت نامیده میشوند، زائدۀ ادبیاتاند، زائدهای که هیچ نویسندهای را توان خلاصی از…
جیغ طبیعت: حیوان در گردهگاه تاریخ
اگر حیوان ریلکه ترکیب غریبی از کیف و اضطراب و ماخولیاست، حیوانی با نگاه زخمخورده و چشمانی افسرده، ببرِ شاملو سربهسر کیفی حاکمانه است. حیوان…
گفتوگوی کشیش و مرد محتضر
اعترافِ دمِمرگ (deathbed confession)، که جایی بین «exomologesis» و «exagoreusis» قرار میگیرد، نه نمایشی تمامکمال است، چراکه مخاطبی جز کشیش و اطرافیان محتضر ندارد، و…
نامه نفرینشده
بازخوانی نامه ۱۳۴ نویسنده علیه سانسور | آرمان صالحی
آیا کافکا بازخواهد گشت؟
کورش اسدی علاقه عجیبی به ساعدی داشت: ساعدی علاقه عجیبی به هدایت: هدایت به کافکا: از کافکا تا کورش اسدی ادبیات ایران مدام در وضعیت…
باغ جان و باغ جنون
مسکوب: باغ جان. براهنی: باغ جنون. مسکوب در «گفتوگو در باغ» در سودای «باغ ازلی» و «باغ بهشت» است، باغی که آن را «باغ جان»…
تغزل زوزه شدن، بهسوی دورهبندی نظریه قصویت براهنی؛ تحشیهای بر «چاهبهچاه»
خلیل درمنکی (منتقد ادبی) در این مقاله به رمان «چاهبهچاه» میپردازد که سه سال پیش از انقلاب اولین بار منتشر شد: وقتی «براهنی» در مؤخره…
یک تاریخ «حاضر-آماده»؛ جستاری در نسبت قصّهنویسی و تاریخ
«درعینحال» قصّه بلندی است از محمد قاسمزاده که بیرون از ایران، و ازاینرو در رهایی از سانسور، انتشار ر یافته است. مهمترین شاخصه این متن…
مساحی حدوث
قیقاج رفتن، به چپ و راست پیچیدن دائمی، دیوانهوار اریب رفتن، منحرف شدن، طفره رفتن لجوجانه، پذیرای تعویقی فرساینده شدن، مثل مار حول موضوع گردیدن…
کمرویی و وقاحت در گفتار شازدگی
برخلاف شعور عام یا درواقع شعور حقنهشده به ما، جایگاه گوینده همپای آنچه میگوید مهم است. نمونه گویای آن را باید در خود همین موضوع…
هاله روشنگری حرمتشکن
بیشک مهمترین مقالهای که به این پرسش پرداخته را والتر بنیامین نوشته است که نام «اثر هنری در عصر بازتولیدپزیری مکانیکی» را یدک میکشد. بنیامین…
ورقپارههای زندان
این ورقپارهها در طول ۴۱ روز زندان -یعنی از ۱۷ تیرماه تا ۲۷ مرداد ۹۹- نوشتهشدهاند. اکنون به قید وثیقه موقتاً آزادشدهام و منتظر حکم…
بوف کور: زیرمتنی برای «پیکر فرهاد» و «عقل آبی»
زبرمتنیت یکی از انواع روابط فرامتنی است که ژنت معرفی میکند. زبرمتنیت از دیدگاه او متضمن هرگونه مناسبتی است که زبرمتن با متن پیشین یعنی…
سینماگران موج نوی ژاپن
پایههای اولین اقتباسهای ادبی در سینمای ژاپن، از همان سالهای آغازین سینمای صامت توسط فیلمنامهنویسان و کارگردانان ژاپنی بنیانگذاری شد و در ادوار مختلف در…
تجاوز زیاده انسانی
خلاصه که موضوع «عملِ» تجاوز، موضوعی سیاسی و، همینطور، حقوقی است، نه موضوعی هستیشناختی با نگرشی اسطورهشناختی؛ یکی از نشانههایش همین باشد که حالا که…
تجاوز زئوس یا تجاوز ساتورن؟
شاید نقطه انحراف جایی است که توصیههای اخلاقی به خلق الگویی برای روابط منجر میشوند. الگوهایی که خود چرخههایی معیوب میسازند. الگوهایی که جایگاه زن…
پیشگفتار جیمز وود برای ویراست جدید کتاب «داستان چگونه کار میکند»
ترجمه فارسی کتاب معروف «داستان چگونه کار میکند»(۲۰۰۸) نوشته جیمز وود، اردیبهشت ۱۳۹۹ از جانب انتشارات مانیاهنر منتشر شد. جیمز وود، منتقد برجسته انگلیسی- آمریکایی…
نفی طبیعت
در این مقاله که از کتاب مهم «تاریخ اروتیسسیم» باتای انتخابشده این پرسش طرح میشود که چرا انسان متمدن از طریق پنهان کردن یا انکار…
کوتاه درباره سلینجر
وحید پاک طینت، نویسنده رمان «دوال پا » و «مجموعه رمان » درباره سالینجر و شمیم بهار مصاحبه ای با روزنامه اعتماد انجام داده است،…
هویت ناتمام
کتاب هویت ناتمام که در اینجا پنج فصل از آن را انتخاب کرده ایم، در اصل گفتگویی میان آدونیس و شانتال شواف متفکر و فعال…
مقایسه شش ترجمه انگلیسی «مادام بوواری»
تصور کنید قرار است برای بار اول یک رمان برجسته فرانسوی را بخوانید و البته فقط به زبان انگلیسی تسلط دارید. از زمان انتشار کتاب…
وارطان/نازلی ستاره بود
میزگرد شماره هفتادوپنج ماهنامه سینما و ادبیات ۱با عنوان سیندرلا یا هیولا )فمینیسم لیبرال یا فمینیسم رادیکال( بیش از آن که بحثی در ادبیات زنان…
گفت وگو با شکوفه آذر
از اتفاقات مهم ادبی امسال در عرصه رمان ایرانی ٬ فینالیست شدن رمان «اشراق درخت گوجه سبز » نوشته شکوفه آذر در جایزه بوکر بین…
راهنمای دزدان در شهر
جف مینا معمار، نویسنده و بانی وبلاگ BLDGBLOG از معروفترین وبسایتهای معماری است. او در کتاب راهنمای دزدان در شهر معماری را از منظر سارقی…
ایده کمونیسم: جورجو آگامبن
ترجمه آرشام استادسرایی؛ در پورنوگرافی، آرمانشهرِ (utopia) جامعه بیطبقه (classless society) و تمایز و اختلافاتِ [یا: تفاوت] طبقاتی از طریقِ صفاتِ نخراشیده کاریکاتوری در کنشی…
جونز و ویلکینسون
اینکه اسم جونز بر ویلکینسون مقدم است یا ویلکینسون بر جونز بهاحتمالزیاد، خاطرجمع بزرگی را مشغول نمیکند. بیشتر از صدوپنجاه سال از زمان حضرات موصوف…
سیندرلا یا هیولا؟
محسن ملکی میگوید: «گویی رمان خوف، قصۀ شاهدخت اسیرشده در یک قلعه/سوئیت است که منتظر رستگاری و بوسۀ شهسوار نجاتدهنده است: این شهسوار همان سیاست…
عکسی بهرغم خود
این متن بهواقع ترجمهگونهای است از متنی که اصلاً به فرانسوی، در حال و هوایی زیاده هگلی، نوشته شده و دو سال پیش به چاپ…
تردید
اسطوره کلان روایتی است که از زمان همسراییهای اجداد اولیهٔ انسان وجود داشته و در موقعیتهای گوناگون اجتماعی و سیاسی و فرهنگی همواره بیانگر نگاه…
حدومرزهای مارکی دو ساد
میخواهم این را مطرح کنم که فوکو هیچگاه از تز بلانشو درباره ساد دست نکشید. چیزی که از آن دست شست، بااینحال، آن ایده بود…
ژاک دریدا: در یادمان موریس بلانشو؛ شاهد ازلی
ترجمه پگاه احمدی؛ آنچه برای ما باقی میماند، گوش سپردن و اندیشیدن به چیزی است که ادامه مییابد و پایان نمیپذیرد. نام ِ شما را…
زیستسیاست و ویروس کرونا: چشماندازی از ایتالیا
وقتیکه مفهوم زیستسیاست اولین بار به گفتمانهای عمومی معرفی شد تا حدودی موردتردید قرار گرفت. به نظر میرسید که این مفهوم بهسختی قابلاثبات باشد؛ اما…
فکت ادبی
یوری تینیانوف رماننویس و تئوریسین ادبی روسی در شهرک یهودینشینی در لتونی متولد شد. در کودکی به پترزبورگ مهاجرت کرد و در جوانی جذب محافل…
در باب نیچه و لحظه
پییر کلوسوفسکی، سام آل مهدی؛ اگر که همهچیز نمود است، و اگر زمان یگانه واقعیتِ [موجود] است، ایده بازگشت ابدی بیانی از میل به فراروی…
«بازنویسی» زمین سوخته احمد محمود
علی سطوتی قلعه؛ احمد محمود همیشه به رمان بزرگ فکر کرده است، به رمان در مقیاس بزرگ، به اثر ادبی بزرگی که درهایش را چارتاق…
بوطیقا و زمان؛ دربارهی سازماندهی بیت در شعر فارسی
امیرحسین نیکزاد؛ جستار حاضر منطقِ زمانیِ تولیدِ «بیت» در سنتِ شعر فارسی را موضوع خود قرار دادهاست. بیانِ بوطیقایی مسئله چنین است: بیت از کدام…
زیباشناسی نقصان و لکنت در داستانهای صمد طاهری
محمد حیاتی؛ چیزی که به نام «مکتب جنوب» معرفی شد، نه مکتب است، نه به جنوب محدود میشود. خبری از شباهتهای مکتبی در آن دیده…
چند تز درباره عصبیت برخی روشنفکران یا لمپن انتلکتوئل چیست؟
در نسبتِ با بهانه بحث: دوستی که با به راه انداختنِ بازیِ جایزه «زرشکِ طلایی»، آنهم در صفحه اینستاگرامیاش و با رأی دوستان و آشنایانش،…
تاریخ حافظه اضافی انسان است
گفتگوی فیصل دراج و عبدالرحمن منیف، ترجمه رحیم فروغی؛ «چیزی که رمان باید آن را بسازد، زندگی گسترده و متنوعی است که هیچ قید و…
خانم گری سالخورده
جستاری از ویرجینیا وولف، ترجمه سپیده امامی؛ در وقفهای که خانم گرِی از رعشه خلاص بود، خود را در سالهای دورِ جوانی درگذشته دید؛ وقتی…
چشم مرکب مختاری در چشمخانهٔ آدونیس
رحیم فروغی؛ در برهههایی گریز و گزیری از ایستادنِ بافاصله در کنار اهل سیاست نیست. کنار، یعنی اینکه سخن اهل اندیشه با حرف اهل سیاست…
ویروس کرونا خود ما هستیم
مایکل ماردِر، ترجمه سامی آلمهدی؛ این مقاله روز سوم مارس ۲۰۲۰ در وبسایت روزنامه نیویورک تایمز منتشر شده است. نویسنده این متن، استاد فلسفه دانشگاه…
گفتوگو با امیر احمدی آریان : برای تن ندادن به سانسور به انگلیسی مینویسم.
مصاحبهکننده: البرز زاهدی انتشار اولین رمان انگلیسیزبان «امیر احمدی آریان» در آمریکا و توسط نشر «هارپرکالینز» که از بزرگترین ناشرین انگلیسیزبان جهان است، بهانه این…
پیش درآمدی بر رابطه حاکم و محکوم بهمثابه استعاره جنسی در آثار رضا براهنی
منا طالشی؛ براهنی در جلد ۳ «طلا در مس»، در مصاحبهای که با او صورت گرفته، سخن از این میگوید که بهتر است نسلهای جدید…
ویروسی زیادی انسانی
ژان لوک نانسی،ترجمه: سامی آلمهدی؛ همانطور که پیشازاین نیز زیاد گفتهشده، اروپا از ۱۹۴۵ به اینسو در حال صادر کردن جنگ بوده است. ازهمپاشیدن اروپا…
تاریخچه اقتباس در سینمای صامت
الکساندر آوانسیان؛ سفر تصویر از لابهلای کاغذهای کاهی به نوار سلولوئید اینگونه آغاز شد. در سال ۱۹۸۵ لومیرها نخستین تصاویر متحرک را در گراندکافه پاریس…
عینیت زندان در شبی بی پایان
صادق رضازاده؛ ما ماندگارِ محکومین بودیم. ـ از کتاب. رمان «بند محکومین» نخستین رمان کیهان خانجانی (متولد ۱۳۵۲، رشت) است. وی پیشازاین، مجموعه داستانهای «سپیدرود…
ترس از ویروس کرونا: سه نقد لکانی
گردآوری و ترجمه: سامی آلمهدی؛ «در چرخهای شرور و کژتاب، محدود کردن آزادی که توسط دولتها تحمیل میشود، بهعنوان میلی برای امنیت پذیرفته شده است،…
نئولیبرالیسم و پورنوگرافی
فرِد بِیتینگر، ترجمه سامی آلمهدی؛ نئولیبرالیسم، در مقایسه با مرحله پیشینی کاپیتالیسم، آنچنان میل را واپس نمیزند ، بلکه از میل برای افزایش تولیدگریِ کارگرانش…
نوشتاری در پدیدار شناسی و نظریه فمینیست : نقشهای اجراگر و ساخت جنسیت
جودیت باتلر، ترجمه شکیبا عابدزاده؛ فیلسوفان به ندرت به کنش در معنای تئاتریِ آن میاندیشند. آنها از گفتمانِ «کنشها» صحبت به میان میآورند که به…
ژاله نساری | بخشی از آرشیو «طوطی» و ویدیوی «سینما خانگی»
بخش اصلی و پولساز سینمای قبل از انقلاب ایران، شامل فیلمهایی با محوریت صحنههای رقص و آواز زنان بود. با وقوع انقلاب ۵۷ اغلب زنانی…
فلسفه فون: قرائتی از شعر «بعدازظهر یک فون» استفان مالارمه
آلن بدیو | ترجمه محسن ملکی؛ در سال ۱۸۶۵، مالارمه مشغول کار روی قطعهای است که قرار است در تئاتر اجرا شود و نامش تکگویی…
سوگ بهمثابه منشأ دینامیزم داستان
حتی بدون در نظر گرفتن این شبکه نمادهای موازی، سوگ شخصیت در این اثر، سوگی پویا است. سوگی که به داستان جهت میدهد و شخصیت…
زبان ساد و مازوخ | شهریار وقفیپور
ادبیات هرزهشناختی بیش از هر چیز معطوف است بهمواجههی زبان با حدود مختص خویش، با آنچه به مفهومی نوعی «نازبان» است (خشونتی که سخن نمیگوید،…
گروه عرصه: بهسوی یک استتیکِ گفتن | نوید سلاجقه
هنگام اجرا و نشست بعدازآن به نظر میآمد که تماشاگران پرسشهای بسیاری را از ذهن میگذرانند و تنشهای گوناگونی را متحمل میشوند. مثلاً اینکه آیا…
هیولا (درباره مارکی دو ساد)
در آثار ساد، انواع مختلفی از انتظار که اکنون را نابود میکنند، توسط فعالیتهای ذهنی که بر طیف متفاوتی از فحشای «تجربی» حکم میرانند، بیان…
بار دیگر کاف و نونی از فیکون ابراهیم
در رمان آتش زندان، کنشِ نوشتن همواره با مادیتِ آن گره خورده است. ژست نوشتن اما به کنشِ نوشتن محدود نمیماند. اگرچه کنشِ نوشتن، نوعی…
دو فرم مستقل؛ رمان و داستان کوتاه (از کتاب «اُ.هنری و نظریه داستان کوتاه» | بوریس آیخن باوم | ترجمه سپیده امامی
رمان و داستان کوتاه نهتنها دو فرم متفاوت هستند بلکه از دو ذات متفاوت ایجاد میشوند. این دو فرمِ مستقل، در هیچ ادبیاتی، همزمان یا…
طرحی درباره پرسش از وضعیت ماقبل بودلری شعر فارسی | فرزاد عظیمبیک
حاشیهای بر مقاله امین حدادی دوست عزیز مسئلهی شما پیرامون بازخوانی اساسی و بنیادین شعر نوگرای فارسی و فهم نسبیِ موقعیت کنونی ما در آن،…
در «واو» مربی و مهیج | عارف، وزیری و خالقی: مواجهاتِ ناتمام | امین حدادی
این مقاله ذیل پروژه گروهی «بازگشت به آینده» تألیف شده است. «بازگشت به آینده» پروژه متن محوری است بر اساس کتاب «سرگذشت موسیقی ایران» نوشته…
همسایهام کیست؟
اراده عام ، با ارجاع خودش به اصول عقل کلی ، ادعای زدودن نوساناتِ اجزاء حسانی را دارد. هر نوسانِ حسانیتِ انسانی ، بر خطا…
فراموشکاری نفوس ویرجینیا وولف
استفاده ویرجینیا وولف از تکنیک جریان سیلان آگاهی خواننده را یا به تحسین واداشته یا نکوهش او را به همراه دارد. باید اعتراف کنم که…
جهان دیداری ویرجینیا وولف
عکس روابط را حفظ میکند؛ بنابراین زنجیره عکسهای هر آلبوم از دل رخدادهای اتفاقی، معنا خلق میکند. از این منظر، آلبومها خاطراتی هستند که در…
پس از حادثه: حافظه، تجربه، تکنولوژی
بخش اول ثبت خودمان، بازسازی تجربهها و روایتهایمان از تاریخ، و به یادآوردن و گرامیداشت اتفاقهای زمانهمان و سایر دورهها مسئله محوری تئاتر واقعیت است.…
مرگ شاپرک
شاپرک که گویا از پایکوبی خسته بود روی رف پنجره آفتابگیر قرار یافت. صحنه عجیب رو به اتمام بود. اینچنین بود که حواسم از شاپرک…
آیا تن بیجان ما هم به حاکمان تعلق دارد؟ | مهدی فاتحی
چه تیمارستان، چه اردوگاه کار اجباری، چه تن زنانه همه محلی است برای بروز و نشان قدرت و خشونت، و قلمرو حاکمیتی که نهتنها تا…
سرخوشی، صدا و راوی غیرقابلاعتماد
«طوطی…» داستانی است که تا حد امکان بر اساسِ مونتاژ توصیفهایی عینی و جزءنگر و گفتوگوهایی کشدار پیش میرود. توصیفها کمتر نشانی از نثر گلستان…
تهرانیها؛ پرواز نثر فارسی
باشکوه غلبه بر جاذبه زمین و پریدن به بالاست. در اکثر مطالبی هم که درباره رمان تهرانیها نوشتهشده، بهدرستی به این نکته اشارهشده است و…
ژست – گفتهها، ژست – حرکتها | شمیم بهار: یک استراتژی جنگی علیه شکستهنویسی | خلیل درمنکی
بهار یک سر در کار مطالعه ژستها است. آزمایشگاه ژستها. به ویژه ژست – حرکتها. یک: فرو کردن دستها در جیبها: «پشت به من ایستاده…
یادداشتی در سندروم سرقت ادبی بهمثابه عملی پذیرفتهشده | نامه ربودهشده و سارق نامتصور
این واقعیتی است که دروغهای شاخدار عمدتاً دروغهای موفقی هستند و افراد بیشتری را گول میزنند، تا دروغهایی که سعی میکنند تا حد امکان به…
چرخهی معیوب: سرگردانی دوسالانهها | در حاشیه انصرافهای اخیر از هشتمین بینال ملی مجسمهسازی | امیرعلی قاسمی
حرکتهای پیشین برای باز تأسیس چیزی بهعنوان «دوسالانه»ی تهران عمدتاً تا به امروز به شکست منتهی شدهاند و دلیل آنهم ساختار «تفرقه بینداز و حکومت…
نوشتن در یک اوج ممتد
همکاری درواقع ضربان زنده و مولد کثرت است. همکاری عبارت است از مفصلی که در آن تعداد نامتناهی از تکینها بهعنوان جوهر مولد جدید ساخته…
درباره میلان کوندرا | ایتالو کالوینو | ترجمه بهار احمدیفرد
مخالفتم با کوندرا دو بخش دارد: اصطلاح شناختی و متافیزیکی. مخالفت اصطلاح شناختی من ازآنروست که کوندرا تنها یکی از معانی کیچ را در میان…
مهارت
احتمالاً همین نیاز به تغییر، عجیبترین ویژگی آنهاست. کلمات خود با چندوجهی بودن سعی در فهم و انتقال حقیقتی را دارند که چندوجهی است. بنابراین…
نقد ادبی متأخر فارسی | گفتوگو با خلیل درمنکی
از قدیم میگفتند ما در ایران نقد ادبی نداریم. منظورشان چیست؟ خب اولاً اینها آدمهایی هستند که اصولاً نقد نمیخوانند. آدمی که نقد نمیخواند چه…
لحظه برهنگی، روایتگری و بدن
تن ما همیشه با ماست هرچند توضیح چگونگی این رابطه هرگز کار راحتی نبوده است. در برداشتها و استعاره های مختلفی می شود گفت که…
نوشتن در ستایش آلفرد استیگلیتز
Sherwood Anderson. —Photographic portrait by Alfred Stieglitz / the Miriam and Ira D. Wallach Division of Art, Prints, and Photographs, New York Public Library شرود…
ستایش آشوب و جنون
بعدتر اتفاقاتی روی میدهد که نظم منطقی باکسهای روایی را که خواننده کاملاً به آن عادت کرده برهم میزند. داستانی میخوانیم که شاپور صبری در…
ادگار آلنپو، پرسهزن و کارآگاه | جیمز وی ورنر | ترجمه علی رحمانی
داستان کارآگاهی بهعنوان یک ژانر ادبیِ مردمپسند در میان دست آوردهای بسیار زندگی کوتاه و دشوار ادگار پو، به چشم میخورد. شاهکارهای اعجابانگیز استدلال ورزی…
مکانیسمهای حافظه و فراموشی
بههرحال از من خواستند درباره حافظه و شهر حرف بزنم و طبعاً من پذیرفتهام که اینجا هستم.. بنابراین کوشش خواهم کرد این دو را در…
میانمایگی پل استر | جیمز وود | ترجمه بهار احمدیفرد
مؤلفههای پستمدرنیسم کلاسیک که نظریهپردازها و فیلسوفانی مانند موریس بلانشو و ایهاب حسن تبیینشان کردهاند، بر مماس بودن زبان عصر حاضر با سکوت تأکید دارند.…
دیالکتیک تمثیلها: ماتریالیسمِ تاریخی در آثار بنیامین
هیچچیزی نمیتواند مؤثرتر از فشردگی و ایجازِ بیپیرایه قصه را به خاطره تحمیل کند، آنگونه فشردگیای که مانع از تحلیلِ روانشناختی میشود. و آن فرایندی…
به سوی ماتریالیسم تقدیر (درباره داستانهای محمدرضا صفدری)
لویی آلتوسر در «ما و ماکیاولی» به نقل از «ماکیاولی» در «هنر جنگ» مینویسد: «باید بدانی که … توپ را، بهویژه آنها که روی گاری…
تأملی در داستان کوتاه ایرانی
این مطلب در زمستان ۱۳۸۹ در روزنامه اعتماد منتشر شده بود. برخلاف اکثر قریب بهاتفاق کشورهای دنیا، در ایران داستان کوتاه گوی سبقت را از…
تسلیناپذیر (رمانِ کازوئو ایشیگورو) | امیدها و اندوهها| جفری ملونی | ترجمه پگاه جهاندار
پیرنگ داستان تسلی ناپذیر نه نشانهای از پیچیدگی رمان دارد و نه هیچوجه اشتراکی با رمانهای ذهنگرا. رایدر، راوی اولشخص، به شهری بینام در اروپا…
موش هراسی و موش دوستی (از کتاب شبکههای مدرنیسم)
در ایماژهای غربی مدرن از موش، شکوه تحت سایه فاجعه است. در این ایماژها، این موجود جونده با مسری بودن و فاجعه پیوند دارد. شیوع…
مسئولیت پردردسر: زندگینامه موریل اسپارک
موریل اسپارک که نوشتن را نسبتاً دیر، وقتی سیونهساله بود آغاز کرد در طول عمرش بیستودو رمان نوشت. دستکم نیمی از آثار اسپارک کلاسیک بهحساب…
رقابت ادبیات و علم از بالزاک تا پروست
بخشی از مقدمه کتاب ادبیات به رقابت با علم میپردازد ـ رمان فرانسوی از بالزاک تا پروست[۱] (۲۰۰۱) برای نوشتن راجع به ادبیات و علوم…
زخم خاک، مسیانیسم، و شبپایی برای قوم بهجانباخته
کلیدواژه: نظریه ادبیات، نقد شعر، ضیا موحد، نیما یوشیج، هایدگر آذر ۱۳۹۸ ضرورت دارد که در تاریخ[۱]، امر تکرارناپذیر خود را تکرارکند، و تکینگیِ تقلیلناپذیری…
پاهای کنتس
در تعدادی از عکسها در فضای تئاترگونهی استودیو، او عکسی متشابه از خودش را، در کادر قرار میداد، که حالتی از تصاویر مکرر تا بینهایت…
آراء تئودور آدرورنو در باب هنر
تفکر انتقادی در هنر صرفاً یکی از روشهای تفکر در باب هنر نیست. در واقع این که تفکر و تئوری در باب هنر و یا…
سطوح لوله شده در لوئیس کارول
در لوئیس کارول همهچیز با جدالی هولناک آغاز میشود، جدال اعماق: چیزها منفجر میشوند یا ما را به انفجار میکشانند، جعبهها برای محتویاتشان زیاده از…
رمان و مسئله غارت و آشوب | امیرهوشنگ افتخاریراد
مرداد ۱۳۹۰ دولتهای مدرن دستکم در چند صدسال اخیر نمیتوانند شکاف درونی مردم را پر کنند. چرا که خود موجد این شکاف هستند. متروپولیس، خودْ…
نمایشنامهنویس ـ منتقد و/یا راوی اضطراب تأثیر ( در باب مسئله «قرائت متن» در آثار محمد چرمشیر)
محمد چرمشیر در طول فعالیتش بهعنوان نمایشنامهنویس دهها متن نوشته که تحت عنوان «بازخوانی» شناخته میشوند. این عنوان البته چندان دقیق نیست، چون کاری که…
دنکیشوت در بالکان | اسماعیل کاداره | ترجمه بهار احمدیفرد
هفتادسال پیاپی کمونیستها رهبران غربی را به دنکیشوت بودن متهم کردند. غربیها هم در پاسخ استالینیها را دنکیشوت خطاب کردند {…} همانطور که میبینید دنکیشوت…
خواندنِ جان بارت
داستان پستمدرن چیست یا چه بود- به قول ران سوکرنیک[۱] و لری مک کافری[۲] که: آمده و رفته و همچنان که ما مشغول بحث در…
اولیس، نظم و اسطوره
الیوت در نوامبر سال ۱۹۲۳ مقالهای درباره رمان اولیس نوشت با نام «اولیس، نظم و اسطوره». این مقاله کوتاه اهمیت بسیار زیادی دارد و تقریباً…
هندرسون چگونه قهرمانی است | استفانی اس. هالدرسون | ترجمه آرزو دهقانی
از کتاب قهرمان در داستانهای آمریکایی ساختار سفرِ قهرمانانه در صفحه آغازین کتاب هندرسون شاه باران عجیب و مشکوک به نظر میرسد. همهچیز خیلی شستهرفته…
محمدعلی سپانلو؛ خون بیدارباش شعر | امیرحسین خورشیدفر
۲۰ تیر ۱۳۹۰ محمدعلی سپانلو شاعر بلندآوازه، مترجم، آنتالوژیست و پژوهشگر ادبی ۷۱ ساله ازجمله چهرههای تکرارناپذیر ادبیات ماست. گذشته از اهمیت او در حیطه…
دامنگشودن خلأ و شاعران ناممکن
«ای همه خلق جهان خاموش هیچ اینجا دارد میهیچد». ضیاء موحد، «میتوانست نباشد» «زیرا که شعر گفتن کاری است ناممکن ای شاعران ممکن» ضیاء موحد،…
مفهوم آیرونی
عنوان این سخنرانی «مفهوم آیرونی» است[۱]؛ این عنوان را از کیرکگور وام گرفتهام؛ کسی که بهترین کتاب موجود را درباره آیرونی نوشته است، کتابی با…
پرسش از وضعیتِ «ماقبل بودلری» شعر مدرن فارسی
دیری است که اثرکتاب مهم «بر مزار هدایت» به جان همهمان نشسته است. از آن زمان تا به حال کتابهای بسیاری پیرامون هدایت و مدرنیته…
همزیستی و همزیستان، زیستبوم شناسی بدون جهان
آنچه ما بدان نیازمندیم زیستبوم شناسی بدون حضور طبیعت است؛ مانع غائی در مقابل محافظت از طبیعت همانا تصوری از طبیعت است که ما به…
آیینهها (طومار R از پروژه پاساژها) | والتر بنیامین
آنگونه که آینهها فضای باز و خیابانها را به درون کافه میآورند–این هم برمیگردد به درهمتنیدگی فضاها، به منظرهای که فلانور ناگزیر به سویش…
ماشینِ دفعالوقت: دیکنز و کلاف گوریدۀ قانون و گناه
رمان «خانه قانونزده» نشان میدهد نشان دهد که به قول راوی داستان، «تمدن و بربریت دوشادوش هم بر این جزیره متفرعن و لافزن گام برداشتهاند»،…
بیگانه بودن و بیگانه ماندن
نوشتن، بهخودیخود، تبعید است. آنکه مینویسد، خود را تبعید میکند. این را نزد همهی شاعران و نویسندگان بزرگ مییابیم. شاعر، مأوایی ندارد. وطن، در تعبیری…
ادبیات خفقان
به نظر میرسد سؤال این است که ادبیات در یک جامعه خفقانزده چه تأثیری دارد. اما این سؤال چندان اهمیتی ندارد. سؤال اساسیتر دیگر این…
قبرستان کتابهای ممنوعه در کویت
قبرستان کتابهای ممنوعه در کویت چند ماه پیش فهرستی منتشر شد از ۴۳۰۰ عنوان کتاب که انتشارشان در کویت ممنوع است. در آن زمان، من…
کدام رمانهای فارسی تربیتکننده هستند؟
حتماً از این آدمهای شریف را دیدهاید که بادی به غبغب میاندازند و میگویند من دیگر سالهاست داستان فارسی نمیخوانم. آنها بیشک شبیه فیلیپ راث…